خبرها با کمک هوش مصنوعی از منابع رسمی گردآوری میشوند و پیش از انتشار، یک بازبینی مستقل جداگانه منبعها را دوباره بررسی میکند. هر خبر دستکم یک منبع اصلی دارد. اصول کار و فهرست اصلاحیهها: استانداردهای تحریریه
شگفتانگیزمأموریتبازبینی خودکار
وویجر ۱ به فاصلهی یک روز نوری از زمین میرسد؛ دورترین جسم ساخت بشر
ناسا اعلام کرده است که کاوشگر وویجر ۱ در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ به فاصلهی یک روز نوری از زمین میرسد؛ حدود ۱۶٫۰۹ میلیارد مایل (۲۵٫۸۹ میلیارد کیلومتر). در این فاصله، پیام رادیویی هر مسیر را در حدود ۲۴ ساعت طی میکند. به گفتهی ناسا، این نقطهی عطف نزدیک به ۵۰ سال در راه بوده و هیچ جسم ساخت بشر دیگری به این فاصله نرسیده است.
میزان قطعیت: این نقطهی عطف نمادین است و خود فضاپیما هیچ تغییری حس نمیکند. وویجر ۱ با توان بسیار محدودی کار میکند؛ در ۱۸ و ۱۹ اکتبر دو تلاش برای ارتباط با آن ناموفق بود و ارتباط در ۲۰ اکتبر برقرار شد. علت دقیق این وقفه هنوز در دست بررسی است.
پایان مأموریت ترا؛ ناسا پس از ۲۷ سال جمعآوری دادهی علمی ماهواره را متوقف میکند
ناسا اعلام کرد ماهوارهی رصد زمین ترا از ۱ دسامبر جمعآوری دادهی علمی را متوقف میکند. این ماهواره که برای مأموریتی ششساله طراحی شده بود، پس از ۲۷ سال با پنج ابزار ASTER، CERES، MISR، MOPITT و MODIS دربارهی جو، خشکی و یخ زمین اطلاعات فراهم کرده است. تیم مأموریت با سوخت باقیمانده مدار را پایین میآورد و در ژانویهی ۲۰۲۷ همهی سامانهها را خاموش میکند.
میزان قطعیت: توقف جمعآوری داده و خاموشی در ژانویهی ۲۰۲۷ برنامهی اعلامشدهی ناسا است. به گفتهی ناسا، سامانههای ماهواره فرسوده شده و مدار آن در حال انحراف است و بخشی از ابزارها پیشتر برای صرفهجویی در توان خاموش شدهاند. دادهی ترا همچنان رایگان و عمومی باقی میماند.
استقامت در منطقهی «ایدوبی» سنگهای روشن و غنی از سیلیس آبدار را شناسایی کرد
کاوشگر استقامت در منطقهی «ایدوبی» در ناحیهی «لاک دو شارم»، بیرون از دهانهی جزرو، خوشهای از سنگهای روشنتر از سنگهای آذرین و برخوردی پیشین را یافته است. دادههای تازهی ابزار سوپرکم نشان میدهد این سنگها آذرین نیستند و سیلیس آبدار فراوان دارند. این سنگها برخلاف نمونههای کوچکتر لبهی درونی جزرو، برای ابزارهای تحلیل نزدیک بهاندازهی کافی بزرگاند و بررسی تفصیلی آنها آغاز شده است.
میزان قطعیت: ترکیب سیلیس آبدار این سنگها با دادههای سوپرکم تأیید شده است، اما سازوکار تشکیل آنها (گرمابی، خاکساز یا آب زیرزمینی) هنوز مشخص نیست. ناسا فقط این پرسش را مطرح میکند که آیا چنین سنگهایی میتوانند نشانهای از حیات باستانی را نگه دارند؛ هیچ شواهدی از حیات گزارش نشده است.
یخچالهای استوایی پونچاک جایا در نیوگینه تقریباً به پایان رسیدهاند؛ تصاویر لندست
رصدخانهی زمین ناسا با تصاویر لندست نشان میدهد سطح یخچالهای پونچاک جایا در اندونزی از حدود ۴٫۳۱ کیلومتر مربع در سال ۱۹۸۸ به حدود ۰٫۰۹ کیلومتر مربع در سپتامبر ۲۰۲۵ کاهش یافته است؛ یعنی نزدیک به دو درصد. ضخامت یخ در ایستگاه پایش اصلی از ۳۲ متر در سال ۲۰۱۰ به ۴ متر در سال ۲۰۲۳ رسید و تا نوامبر ۲۰۲۴ در آن نقطه یخی باقی نمانده بود. بقایای یخ آنقدر نازک و پارهپاره است که دیگر جریان نمییابد.
میزان قطعیت: اعداد مساحت و ضخامت از دادههای ماهوارهای و هوایی ثبتشدهاند، اما سطح یخ در سال ۲۰۲۶ هنوز اندازهگیری نشده و برآورد آن به بررسی هوایی برنامهریزیشدهی دسامبر وابسته است. زمان ناپدید شدن کامل یخ برآورد است: مطالعات ماهوارهای حدود سال ۲۰۳۰ را مطرح میکنند و سازمان BMKG بهدلیل النینوی جاری زمان زودتری را محتمل میداند.
استارشیپ برای نخستین بار پس از بازگشت از مدار توسط برج پرتاب صید شد؛ بوستر صید نشد
در پرواز آزمایشی ۱۵ استارشیپ که ۱۳ نوامبر از استارباز در تگزاس آغاز شد، ۲۶ ماهوارهی Starlink V3 مستقر شدند. کشتی شمارهی ۴۲ حدود ۲۲٫۵ ساعت در فضا ماند و در ۱۴ نوامبر با بازوهای برج پرتاب صید شد؛ این نخستین صید یک کشتی استارشیپ است. بوستر ۲۲ پس از قطع زودهنگام سوزش بازگشتی با ایست خودکار، بهجای برج در نقطهای دریایی در خلیج مکزیک فرود آمد.
میزان قطعیت: صید کشتی توسط منابع متعدد گزارش شده است. علت هشدار کمبود جرم سوخت بوستر هنوز در دست بررسی است. بازیابی کامل هر دو طبقه در یک پرواز محقق نشد و قابلیت استفادهی مجدد سپر حرارتی بدون بازسازی هنوز نشان داده نشده است.
تلسکوپ رومن: ابزارهای رصدخانه با دقت بالا همتراز شدند؛ گامی بهسوی عملیات علمی
ناسا اعلام کرد ابزارهای تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن بهطور دقیق همتراز شدهاند. ابزار میدان وسیع (WFI) دارای ۱۸ آشکارساز است که باید دربارهی موقعیت ستارهها همنظر باشند، زیرا این ابزار هم تصویربردار اصلی و هم راهنمای نشانهروی است. به گفتهی ناسا رومن باید دستکم ده برابر پایدارتر از هابل یا وب باشد. گام بعدی، آزمودن بیش از ۳۰۰۰ قطعهی متحرک کوچک آینههای تغییرشکلپذیر تاجنگار است.
میزان قطعیت: همترازی ابزارها تأیید شده است، اما تلسکوپ هنوز در مرحلهی راهاندازی است و عملیات علمی آغاز نشده است. آزمون کنترل فعال نور ستاره با ستارگان و سیارات واقعی در فضا هنوز انجام نشده است.
انتشار DR1-Foundation اقلیدس: بیش از ۹۰۰ میلیون کهکشان و حدود ۱۵ هزار نامزد عدسی گرانشی قوی
آژانس فضایی اروپا نخستین انتشار بزرگ دادههای تلسکوپ اقلیدس را با نام DR1-Foundation منتشر کرد. این مجموعه حدود ۱۳ ماه مشاهده را در بر میگیرد و بیش از ۹۰۰ میلیون کهکشان، بیش از ۶۰ میلیون نامزد کوازار و طیف بیش از ۱۶۰ میلیون منبع را شامل میشود. حدود ۱۵ هزار نامزد عدسی گرانشی قوی نیز با یادگیری ماشین و کمک هزاران دانشمند شهروندی شناسایی شده است. پوشش پیمایش وسیع ۱۹۰۰ درجه مربع است.
میزان قطعیت: انتشار دادهها تأیید شده است، اما این مجموعه تنها حدود ۱۴ درصد از مساحت کل پیمایش اقلیدس را پوشش میدهد. عدسیهای گرانشی «نامزد» هستند و هنوز نتیجهی کیهانشناختی نهایی اعلام نشده است. انتشار کامل DR1 برای میانهی ۲۰۲۷ پیشبینی شده است.
ناسا: ووییجر ۱ در ۱۸ نوامبر به فاصلهی یک روز نوری از زمین میرسد
ناسا اعلام کرد کاوشگر ووییجر ۱ که در سال ۱۹۷۷ پرتاب شد، روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر به فاصلهی یک روز نوری از زمین میرسد؛ یعنی بیش از ۱۶ میلیارد مایل (حدود ۲۵٫۹ میلیارد کیلومتر). سیگنالی که از زمین فرستاده شود حدود ۲۴ ساعت طول میکشد تا به آن برسد. ناسا برای ۱۷ نوامبر یک فراخوان نمادین جهانی با نور و برای ۱۹ نوامبر نشستی در آزمایشگاه JPL برنامهریزی کرده است.
میزان قطعیت: این نقطهی عطف هنوز رخ نداده و تاریخ ۱۸ نوامبر بر پایهی اعلام ناسا است. فاصله در اعلامیه بهصورت «بیش از ۱۶ میلیارد مایل» آمده و مقدار دقیقتر آن ذکر نشده است.
ناسا: لیزا و وب میتوانند سیارات پیرامون دوتاییهای کوتولهی سفید را شناسایی و تأیید کنند
دو مقاله در The Astrophysical Journal بررسی میکنند که رصدخانهی امواج گرانشی LISA چگونه میتواند سیارات پیرامون جفتهای کوتولهی سفید را از تغییر سیگنال گرانشی آنها شناسایی کند و تلسکوپ جیمز وب چگونه میتواند با اضافهی فروسرخ آنها را تأیید کند. تاکنون هیچ سیارهای پیرامون دوتایی کوتولهی سفید یافت نشده است. در یک نمونهی آزمایشی در ۵۰۰ سال نوری، وب میتواند سیارهای با حدود پنج برابر جرم مشتری را آشکار کند.
میزان قطعیت: این دو مقاله روشهای ممکن را بررسی میکنند و کشف سیاره نیستند. LISA هنوز پرتاب نشده و پرتاب آن برای میانهی دههی ۲۰۳۰ برنامهریزی شده است. شناسایی سیارات سبکتر از مشتری فقط در شرایط ایدهآل ممکن دانسته شده است.
چاندرا همدم پنهان ستارهی AT ۲۰۱۶blu را آشکار کرد؛ سیاهچاله یا ستارهی نوترونی
ناسا گزارش داده که رصدهای رصدخانهی پرتو ایکس چاندرا در مارس ۲۰۲۶ ستارهی AT ۲۰۱۶blu در کهکشان NGC ۴۵۵۹، حدود ۳۰ میلیون سال نوری دورتر، را دستکم ۱۰۰ برابر درخشانتر از دادهی ۲۰۰۱–۲۰۰۲ در پرتو ایکس نشان داده است. این ستاره دستکم ۳۳ برابر جرم خورشید دارد و میان ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۶ دستکم ۲۷ شعلهی نوری از آن ثبت شده که تقریباً هر ۱۱۳ روز تکرار میشود. بهترین توضیح، وجود همدمی است که هر ۱۱۳ روز مواد رهاشده از ستاره را جذب میکند. این نخستین آشکارسازی پرتو ایکس از این رده ستارههای فورانی است و در مجلهی Astrophysical Journal منتشر شده است.
میزان قطعیت: تأییدشده است که منبع پرتو ایکس با ستاره مرتبط است و دورهی ۱۱۳ روزه ثبت شده است. ماهیت همدم هنوز مشخص نیست: میتواند سیاهچالهی همجرم ستاره یا ستارهی نوترونی باشد. سازوکار پیشنهادی «بهترین توضیح» است، نه نتیجهی قطعی.
دو فضاپیمای اسکپید ناسا پروازهای نزدیک به زمین را کامل کردند و عازم مریخ شدند
ناسا اعلام کرد هر دو فضاپیمای دوقلوی ESCAPADE پرواز نزدیک با موتور روشن به زمین را انجام دادهاند: نخستین در ۷ نوامبر ۲۰۲۶ در ارتفاع حدود ۱۶۰۰ کیلومتر و دومین در ۹ نوامبر در ارتفاع حدود ۱۰۵۰ کیلومتر. در هر پرواز، موتور حدود ۹ دقیقه برای تزریق به مسیر مریخ روشن بود. ناسا میگوید این نخستین بار است که از چنین پروازی برای فرستادن فضاپیما به مریخ استفاده میکند. مأموریت در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵ پرتاب شده بود و سفر حدود ۱۰ ماهه تا مریخ ادامه دارد.
میزان قطعیت: انجام پروازها و روشنشدن موتورها در گزارش ناسا آمده است. ورود به مدار مریخ برای ۷ و ۹ سپتامبر ۲۰۲۷ و آغاز عملیات علمی برای ژوئن ۲۰۲۸ برنامهریزی شده است؛ اینها هنوز رخ ندادهاند و اصلاحهای مسیر در طول سفر لازم خواهد بود.
پرسویرنس در نزدیکی لبهی دهانهی جزرو کوراندوم کرومدار، همساختار با یاقوت سرخ، شناسایی کرد
ابزار SuperCam مریخنورد پرسویرنس هنگام برخورد لیزر به یک سنگ روشن، قلههای نورتابی باریک و قوی در ۶۹۲٫۷ و ۶۹۴٫۱ نانومتر ثبت کرد. تیم پژوهش این نورتابی را به اتمهای کروم در ساختار کوراندوم نسبت داد؛ کوراندوم کرومدار همان شکل معدنی سنگ قیمتی یاقوت سرخ است. سنگ در زمینی باستانی نزدیک لبهی دهانهی جزرو قرار دارد و یافتهها در نشریهی Geophysical Research Letters منتشر شده است.
میزان قطعیت: شواهد طیفسنجی است و به بلورهای بسیار ریز مربوط میشود؛ یاقوت قابلجمعآوری یافت نشده است. کوراندوم معمولاً با دگرگونی یا در پگماتیتها شکل میگیرد و مریخ تکتونیک صفحهای ندارد. دگرگونی موضعی ناشی از برخوردهای بزرگ توضیحی ممکن است، اما هنوز تأیید نشده است.
نخستین تصویر نزدیک Hera از دیدیموس؛ سمتی که DART هرگز عکسبرداری نکرده بود
فضاپیمای Hera سازمان فضایی اروپا پس از دو سال پرواز، نخستین تصویر نزدیک خود از سامانهی سیارکی دیدیموس را از فاصلهی ۶۰ کیلومتری با دوربین تکرنگ AFC ثبت کرده است. دیدیموس با قطر ۷۸۰ متر بهروشنی دیده میشود، اما بخش عمدهی دیمورفوس با قطر ۱۵۱ متر در سایه است. این تصویر سمت دیگر دیدیموس را نشان میدهد که دوربین DART پیش از برخورد ثبت نکرده بود: برآمدگی استوایی، تختهسنگها، دهانهها و الگوهایی شبیه شیار یا برجستگی. فضاپیما هماکنون ۱۹۶٫۸ میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد.
میزان قطعیت: تصویر و توصیف آن تأییدشده است، اما تفسیر علمی مقدماتی است. ESA میگوید بخشی از ویژگیهای سطح ممکن است از مواد پرتابشده در برخورد DART باشد، ولی این هنوز باید بررسی شود. دیمورفوس عمدتاً در سایه است و دربارهی محل برخورد نتیجهای نمیتوان گرفت. تصاویر دقیقتر در ۲۵ نوامبر منتشر میشود.
فضانوردان آخرین آرایهی خورشیدی رولشونده را نصب کردند؛ تکمیل ارتقای توان ایستگاه فضایی بینالمللی
آنیل منون از ناسا و جاشوا کوتریک از آژانس فضایی کانادا در پیادهروی فضایی ۶ ساعت و ۵۹ دقیقهای ۵ نوامبر ۲۰۲۶، هشتمین و آخرین آرایهی خورشیدی رولشوندهی ایستگاه (IROSA) را روی کانال توان ۳B نصب و مستقر کردند. به گفتهی ناسا، با این کار ارتقای افزایش توان ایستگاه که از فوریهی ۲۰۲۱ آغاز شده بود تکمیل شد. برای این پروژه ۱۸ پیادهروی فضایی انجام شده و ظرفیت تولید برق از ۱۶۰ به حدود ۲۱۵ کیلووات رسیده است.
میزان قطعیت: نصب آرایه و پایان پیادهروی فضایی را ناسا گزارش کرده است. عدد ۲۱۵ کیلووات تقریبی است و منبع دربارهی عملکرد درازمدت آرایهها یا اثر آنها بر برنامههای ایستگاه توضیحی نداده است.
رصدخانهی سوئیفت ناسا ۴ نوامبر وارد جو زمین شد؛ ورود مجدد بر فراز شمال سوماترا تأیید شد
نیروی فضایی آمریکا تأیید کرد که فضاپیمای سوئیفت ناسا ساعت ۷:۳۹ صبح به وقت شرقی آمریکا در روز چهارشنبه ۴ نوامبر ۲۰۲۶ بر فراز منطقهی سوماترای شمالی در اندونزی وارد جو زمین شد. سوئیفت در سال ۲۰۰۴ پرتاب شده بود و برای مطالعهی قدرتمندترین انفجارهای عالم، یعنی فورانهای پرتو گاما، ساخته شد. ناسا پیشتر انتظار داشت بیشتر بخشهای فضاپیما در جو بسوزد.
میزان قطعیت: ورود مجدد و زمان و محل آن را نیروی فضایی آمریکا تأیید کرده است. ناسا گفته بود ممکن است برخی اجزا از ورود به جو جان به در برده باشند؛ در منبع گزارش قطعی دربارهی قطعات باقیمانده یا محل فرود آنها وجود ندارد.
رصدخانهی سوئیفت ناسا حدود ۴ نوامبر وارد جو زمین میشود؛ خطر آسیب به انسان حدود ۱ در ۲۱۰۰
ناسا اعلام کرد رصدخانهی فضایی سوئیفت، با جرم تقریبی ۳۲۰۰ پوند، حدود ۲۲ سال پس از پرتاب در روز چهارشنبه ۴ نوامبر وارد جو میشود. نیروی فضایی آمریکا زمان بازورود را حدود ساعت ۳:۳۰ بامداد به وقت شرق آمریکا با عدمقطعیتی ۱۱ ساعته پیشبینی کرده است. به دلیل شیب مداری کم، قطعات باقیمانده فقط میان عرضهای ۲۰٫۶ درجهی جنوبی و شمالی فرود میآیند. ناسا خطر آسیب به افراد را حدود ۱ در ۲۱۰۰ و بعید ارزیابی کرده است.
میزان قطعیت: زمان دقیق بازورود هنوز با عدمقطعیت ۱۱ ساعته همراه است و پیشبینیها بهروزرسانی میشوند. ناسا انتظار دارد بیشتر پیکره در جو بسوزد اما برخی قطعات ممکن است باقی بمانند؛ محل دقیق فرود قطعات پیش از رخداد قابل تعیین نیست.
هابل: بخش بزرگی از اکسیژن مورد انتظار در کهکشانهای کوتولهی نزدیک «گم شده» است
پژوهشگران با استفاده از تلسکوپ هابل ۳۷ کهکشان کوتولهی نزدیک را بررسی کردند و دریافتند اکسیژن بسیار کمتری از پیشبینی شبیهسازیها در آنها باقی مانده است. نتایج نشان میدهد بادهای کهکشانی ناشی از ابرنواخترها اکسیژن را از کهکشانهای کمجرم کارآمدتر از برآورد مدلهای کنونی بیرون میبرند. این پروژه با نام GLOW انجام شده و مقاله در نشریهی The Astrophysical Journal منتشر شده است.
میزان قطعیت: کمبود اکسیژن اندازهگیری شده است، اما هنوز روشن نیست این اکسیژن در محیط پیرامون کهکشانها (محیط حلقوی) پراکنده است یا کاملاً به فضای بیرونی رانده شده است.
دو فضاپیمای اسکاپید ناسا در ۷ و ۹ نوامبر با پرواز نزدیک به زمین راهی مریخ میشوند
ناسا اعلام کرد فضاپیمای اول اسکاپید حدود ساعت ۵ بامداد ۷ نوامبر و دومی حدود ساعت ۶ بامداد ۹ نوامبر (به وقت شرق آمریکا) در ۶۰۰ تا ۱۱۰۰ مایلی زمین عبور میکنند و موتور روشن میکنند. این مانور «نیرودار» که گرانش زمین را با روشنشدن موتور ترکیب میکند، سرعت هر فضاپیما را بیش از ۱۰۰۰ مایل بر ساعت افزایش میدهد. پس از آن، رسیدن به مریخ برای ۷ و ۹ سپتامبر ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است.
میزان قطعیت: مانورها هنوز انجام نشده و برنامهی اعلامشده است؛ نتیجهی آنها پس از اجرا مشخص میشود. فضاپیماها کمنورند و رصد آنها احتمالاً به تلسکوپ نیاز دارد.
با طیفسنج X-shooter در تلسکوپ VLT، اخترشناسان گرد قرصی از بقایای سیارات را پیرامون این کوتولهی سفید یافتند که دو حلقه با شکافی میان آنها دارد؛ ساختاری که پیشتر در کوتولههای سفید دیده نشده بود. ترکیب شیمیایی دو حلقه متفاوت است و کلسیم، اکسیژن، منیزیم و آهن در آنها شناسایی شد. این یافته نشان میدهد که دستگاههای سیارهای پس از مرگ ستاره نیز میتوانند ساختارهای پیچیده داشته باشند.
میزان قطعیت: دو جرم سیارهای نگهدارندهی حلقهها مشاهده نشده و فقط استنباط شدهاند؛ تفسیر دیگر این است که دو حلقه از لایههای مختلف یک جرم واحد آمده باشند.
روبین نامزد سیارهکوتوله 2026 ED138 را در فراسوی نپتون معرفی کرد
مرکز سیارکهای کوچک اتحادیه بینالمللی نجوم در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ جرم 2026 ED138 را اعلام کرد که با دادههای روبین یافته شد و اکنون حدود ۴۶ واحد نجومی از خورشید فاصله دارد. قطر آن ۶۰۰ تا ۱۵۰۰ کیلومتر برآورد شده و مدارش حدود ۲۵ درجه نسبت به صفحه منظومه شمسی کج است. ماتیو هولمن و ماریو یوریچ نتایج را در نشست DPS ارائه کردند.
میزان قطعیت: اندازه از روی فاصله و درخشندگی تخمین زده شده و برای تأیید وضعیت سیارهکوتوله به رصدهای فروسرخ نیاز است؛ فعلاً فقط «نامزد» است.
ناسا برنامه تسریع آرتمیس را اعلام کرد: آرتمیس ۳ در مدار زمین، آرتمیس ۴ فرود
ناسا در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ در نشست خبری مرکز فضایی کندی اعلام کرد چهار فضانورد در سال ۲۰۲۷ در مأموریت آرتمیس ۳ برای آزمون سامانههای لازم فرود ماه به مدار پایین زمین میروند. نخستین فرود انسان در این برنامه به آرتمیس ۴ واگذار شده و هدف اعلامشده، بازگشت آمریکاییها به سطح ماه در سال ۲۰۲۸ است.
میزان قطعیت: متن منتشرشده فقط سالها را ذکر میکند و تاریخ دقیق پرتاب یا فرود تعیین نشده؛ سال ۲۰۲۸ هدف است، نه تعهد قطعی.
نخستین دنبالهدار کشفشده توسط Euclid؛ C/2026 S1 در فاصلهی ۱٫۳ میلیارد کیلومتری
تلسکوپ فضایی Euclid که برای تصویربرداری از کهکشانهای دور ساخته شده، در تصاویر ۱۶ تا ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ جرمی متحرک را نشان داد که با هیچ فهرستی منطبق نبود. این جرم بهعنوان دنبالهدار C/2026 S1 (Euclid) تأیید شد و دورهی مداری آن هزاران سال است. کشف آن نشان میدهد دادههای پیمایشهای کیهانشناختی میتوانند جرمهای کوچک منظومه شمسی را نیز آشکار کنند.
میزان قطعیت: این کشف را خود ESA اتفاقی توصیف میکند، چون Euclid برای ردیابی اجرام متحرک طراحی نشده و دورهی مداری با دادههای بیشتر اصلاح خواهد شد.
خورشید در سپتامبر آرام است، اما فاز نزولی چرخهی ۲۵ خطر طوفانهای بزرگ را صفر نمیکند
گزارش فعالیت خورشیدی ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (بر پایهی دادههای NOAA) هیچ شعلهای ثبت نکرد، هیچ ناحیهی شمارهیدار لکهی خورشیدی روی قرص دیده نمیشد و احتمال شعلهی رده M یا X برای هر روز تنها ۱ درصد بود. Met Office بریتانیا اوایل ۲۰۲۶ اعلام کرد که بیشینهی خورشیدی عملاً در ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ رخ داده و چرخه وارد فاز نزولی شده است. با این حال، به گفتهی Krista Hammond از Met Office، نیرومندترین رخدادهای هوای فضایی در تاریخ اغلب پس از بیشینه رخ دادهاند.
میزان قطعیت: گزارش سپتامبر تصویری یکروزه است و نمیتوان از آن روند کلی گرفت؛ Met Office نیز احتمال یا زمان رخدادهای بزرگ را اعلام نکرده است.
گزارش محیط فضایی ESA ۲۰۲۶: شاخص سلامت مدار زمین در یک سال از حدود ۴ به ۵۰ رسید
گزارش ESA که ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شد و دادههای تا پایان ۲۰۲۵ را پوشش میدهد، از بیش از ۳۰۰ پرتاب و بیش از ۴۰۰۰ محموله در سال ۲۰۲۵ خبر میدهد. شاخص سلامت محیط فضایی از حدود ۴ به حدود ۵۰ جهش کرده و بهطور میانگین بیش از سه ماهواره یا بدنهی موشک در روز به جو بازمیگردند. ESA میگوید حتی بدون پرتاب جدید، قطعات فضایی بهدلیل تکهتکه شدن افزایش مییابند و برداشت فعال زباله لازم است.
میزان قطعیت: خطر تلفات زمینی ناشی از بازگشت اجرام هنوز پایین ارزیابی میشود هرچند رو به افزایش است؛ روش پیشبینی نیز افق ۱۰۰ ساله بهجای ۲۰۰ ساله دارد و عددها مدلمحورند.
Hera در نوامبر ۲۰۲۶ به سامانهی Didymos میرسد؛ Ramses برای پرواز Apophis در ۲۰۲۹ آماده میشود
در نشست خبری کنگرهی Europlanet Science Congress در لاهه (۷ سپتامبر ۲۰۲۶) اعلام شد که کاوشگر Hera سازمان ESA در نوامبر ۲۰۲۶ به سامانهی دوتایی Didymos و Dimorphos میرسد تا پیامدهای آزمایش برخورد DART را از نزدیک بررسی کند. ماموریت Ramses نیز قرار است Apophis را در پرواز نزدیک آن از کنار زمین در ۱۳ آوریل ۲۰۲۹ همراهی کند.
میزان قطعیت: روز دقیق ورود Hera و تاریخ پرتاب Ramses در صفحهی منبع نیامده است؛ Apophis برای ۲۰۲۹ خطر برخورد ندارد و ماموریت جنبهی علمی و آمادگی دارد.
پیشچاپ تازه: نشانههایی از مولکولهای پیچیده در K2-18 b، بدون شناسایی قطعی
گروهی از پژوهشگران در ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ در arXiv طیفهای عبوری JWST/MIRI ده سیاره را بررسی کردند و درباره K2-18 b از «نشانههایی از مولکولهای پیچیده» نوشتند. در این چکیده هیچ مولکول مشخصی تأیید نشده است. پیشتر، مقالهای در مارس ۲۰۲۶ (Tsai و همکاران) نشان داد دادهها بدون فرض وجود DMS هم با یک زیرنپتون قابل توضیح است.
میزان قطعیت: این اثر پیشچاپ و احتمالاً داورینشده است، مولکولها بهطور قطعی شناسایی نشدهاند و منشأ زیستی یا غیرزیستی هر ترکیب احتمالی نامشخص میماند؛ ادعای کشف حیات مطرح نشده است.
پرتاب تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن با فالکون هوی از مرکز فضایی کندی
ناسا اعلام کرد تلسکوپ فضایی رومن در ۳۰ اوت ۲۰۲۶ ساعت ۷:۲۶ به وقت شرقی آمریکا با موشک فالکون هوی از سکوی ۳۹A در فلوریدا به فضا رفت. این رصدخانه با میدان دید وسیع و توان پیمایش سریع، برای نقشهبرداری از میلیاردها کهکشان، یافتن سیارههای فراخورشیدی و بررسی سیاهچالهها طراحی شده و مأموریت اصلی آن پنج سال است.
میزان قطعیت: پرتاب فقط نخستین گام است و دادههای علمی پس از رسیدن به مدار و دوره راهاندازی ابزارها به دست خواهد آمد؛ در این مرحله هنوز هیچ یافته علمی گزارش نشده است.
تعویق پرتاب چانگاِ-۷؛ دفتر فضانوردی چین: پنجره امسال از دست رفت
دفتر فضانوردی چین ۱۹ اوت اعلام کرد کاوشگر چانگاِ-۷ با موشک لانگ مارچ-۵ در سکوی پرتاب ونچانگ مستقر شده است. چهار روز بعد، در ۲۳ اوت، همین نهاد در بیانیهای کوتاه گفت مأموریت شرایط پرتاب را ندارد و در پنجره برنامهریزیشده امسال انجام نخواهد شد. دلیل فنی و تاریخ جدید اعلام نشده است. این مأموریت قرار است قطب جنوب ماه را بررسی کند.
میزان قطعیت: علت تعویق و زمان پرتاب جدید در بیانیه رسمی ذکر نشده و هر تحلیلی درباره دلیل آن صرفاً گمانهزنی است.
S301؛ سریعترین ستارهی کهکشان، نزدیکترین گواه بر چرخش سیاهچالهی مرکزی راه شیری
تیم GRAVITY+ با تلسکوپ VLTI مدار ستارهی S301 را از سال ۲۰۱۷ دنبال کرده است. این ستاره در هر ۸٫۷ سال یک بار دور Sagittarius A* میچرخد و در نزدیکترین نقطه به سرعتی نزدیک به ۲۵ هزار کیلومتر در ثانیه میرسد، در فاصلهای حدود ۱٫۷۸ میلیارد کیلومتر از سیاهچاله. مدار این ستاره بهقدری به سیاهچاله نزدیک است که در آینده میتواند برای سنجش چرخش آن و آزمون نسبیت عام به کار رود.
میزان قطعیت: اندازهگیری چرخش سیاهچاله هنوز انجام نشده و تیم آن را پس از دستکم دو مدار کامل، یعنی نزدیک سال ۲۰۳۱، انتظار دارد؛ منشأ دوتایی بودن ستاره نیز استنباطی است و مشاهدهی مستقیم نیست.
دو طوفان ژئومغناطیسی متوسط G2 در اوت ۲۰۲۶؛ رخدادهایی در حد معمول چرخهی خورشیدی
مرکز پیشبینی هوای فضایی NOAA در ۲ اوت ۲۰۲۶ ساعت ۱۷:۵۹ UTC رسیدن میدان به سطح G2 (متوسط) پس از ورود یک CME را ثبت کرد. در ۸ اوت نیز طوفان G2 دیگری پس از رسیدن CME کُند مشاهده شد که به فورانهای ۵ و ۶ اوت نسبت داده شد. هر دو رخداد در پایینترین ردهی طوفانهای «متوسط» قرار دارند.
میزان قطعیت: صفحات NOAA مقدار Kp یا خسارت را گزارش نمیکنند و این رخدادها در حد معمول فعالیت خورشید هستند، نه حادثهی استثنایی.
ابرنواختر SN ۲۰۲۶gzf؛ مرگ ستارهای عظیم از نخستین لحظه و بدون جت نسبیتی
ماهوارهی Einstein Probe در ۲۱ مارس ۲۰۲۶ جهش پرتو ایکسی را ثبت کرد که به ابرنواختری از نوع Ic با خطوط پهن در کهکشانی در فاصلهی حدود ۵۰۰ میلیون سال نوری مربوط بود. چنین ابرنواخترهایی معمولاً با رخداد فوران پرتو گاما همراهاند، اما مشاهدات Chandra و VLA نه جت نسبیتی یافتند و نه پسدرخشی آن. این نتیجه میگوید ستارگان پرجرم ممکن است مسیرهای متنوعتری برای مرگ داشته باشند.
میزان قطعیت: نبود جت بر پایهی مشاهدات ناپیدایی است و توضیح «جت خفهشده» تنها یک احتمال است؛ نتایج در یک مقالهی ApJ Letters گزارش شده و تصویر کامل هنوز شکل نگرفته است.
تمرین دفاع سیارهای PDC ۲۰۲۷: سیارک فرضی ۲۰۲۶ PDC27 با احتمال برخورد ۱۹ درصد
برای کنفرانس دفاع سیارهای ۲۰۲۷ یک سناریوی کاملاً فرضی طراحی شده است: جرمی با نام 2026 PDC27 که گویا در ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ کشف شده و احتمال برخوردش در ۱۰ ژوئیهی ۲۰۳۸ در نقطهی نخست سناریو (۱ اوت ۲۰۲۶) ۱۹ درصد و قطرش حدود ۸۰ تا ۸۵ متر برآورد میشود. اطلاعیهی فرضی IAWN در ۱۵ ژوئیه عدد ۱۶ درصد را با عدمقطعیت بالا آورده و هدف آن تمرین هماهنگی میان نهادهایی مانند SMPAG و UNOOSA است.
میزان قطعیت: این جرم واقعی نیست؛ نام سهحرفی PDC عمداً برای نشان دادن ساختگی بودن انتخاب شده و هیچ خطر واقعی را بازتاب نمیدهد.
قویترین گواه تاکنون بر همدم Betelgeuse؛ تصویربرداری مستقیم با SPHERE
تیمی به رهبری Miguel Montargès در دسامبر ۲۰۲۴ با ابزار SPHERE در VLT همدم احتمالی این ابرغول سرخ را بهطور مستقیم تصویر کرد. جرم آن اکنون حدود دو تا سه برابر خورشید برآورد میشود. تأیید یا رد نهایی در مشاهدهی بعدی، در حدود یک سال دیگر که همدم در سوی مقابل ستاره قرار میگیرد، ممکن خواهد بود.
میزان قطعیت: این جرم هنوز «نامزد» همدم است و اثر آن بر ابرنواختر آیندهی Betelgeuse نامعلوم میماند.
با ابزار CRIRES+ در VLT و روش سرعت شعاعی، نوسانهای کوچک کوتولهی قهوهای در منظومهی CD-35 ۲۷۲۲ ثبت شد که به وجود جرمی دستکم همجرم مشتری در مدار آن اشاره دارد. کوتولهی قهوهای بیش از ۳۰ برابر مشتری جرم دارد و به دور ستارهای با نیمی از جرم خورشید میگردد. گزارش در مجلهی Nature منتشر شده است.
میزان قطعیت: یافته تأیید نشده و اگر تأیید شود نیز تعریف رسمی «قمر فراخورشیدی» برای جرمی که گرد کوتولهی قهوهای میچرخد روشن نیست.
Beta Pictoris d؛ کمنورترین سیارهی تصویربرداریشده از زمین، در ۶۳ سال نوری
سیارهی سومی در منظومهی Beta Pictoris با ابزار ERIS در VLT بهروشنی آشکار شد؛ غول گازی با جرمی حدود ۲٫۴ برابر مشتری که در مداری بسیار دورتر از سیارات b و c میگردد. آن را در دادههای بایگانی SPHERE و NIRCam در JWST نیز میتوان دید و تیمی جداگانه آن را با JWST مستقل یافته است. جرم و موقعیت آن میتواند شکل قرص غبار این منظومه را توضیح دهد.
میزان قطعیت: «کمنورترین» به درخشندگی ذاتی اشاره دارد و نه نور ظاهری، و تأیید نهایی نیازمند پیگیریهای بیشتر است؛ ارتباط با شکل قرص نیز توضیحی محتمل و نه قطعی است.
پرسویرنس: لبه دهانه جزرو احتمالاً از ردیف برخوردهای باستانی ساخته شده است
پژوهشی که ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶ در Journal of Geophysical Research: Planets منتشر شد، تودهای ۷۵ متری از سنگها به نام Broom Point را بررسی کرده است. شواهدی چون برشهای سنگی و دانههای شیشهای ریز نشان میدهد این توده در اثر برخوردهای مکرر سیارکها انباشته شده و احتمالاً بیش از ۳٫۹ میلیارد سال سن دارد. نویسنده اصلی، الکس جونز از امپریال کالج لندن است.
میزان قطعیت: سن فقط برآورد است و سنجش دقیق به آزمایشگاههای زمینی و بازگرداندن نمونههای Bell Island و Main River نیاز دارد؛ نقش آب یا یخ نیز تنها پیشنهاد شده است.
«ساعت CRASH»: زمان باقیمانده تا برخورد در مدار پایین از ۱۶۴ روز به ۲٫۵ روز رسیده است
پژوهشگران دانشگاههای Regina، British Columbia و Princeton شاخصی به نام CRASH Clock تعریف کردهاند که نشان میدهد اگر همهی ماهوارهها همزمان توان مانور را از دست بدهند، بهطور متوسط چه مدت تا نخستین برخوردها باقی است. این مقدار در آغاز ۲۰۱۸ حدود ۱۶۴ روز بود و در مه ۲۰۲۶ به حدود ۲٫۵ روز رسید. ماهوارههای Starlink در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۰۰ هزار مانور برای پرهیز از برخورد انجام دادند.
میزان قطعیت: این شاخص سناریوی بدترین حالت است، نه شمارش معکوس برای سندرم کسلر، و فقط بر پایهی مدارهای عمومی و قطعات ردیابیشده محاسبه میشود؛ بیش از یک میلیون قطعهی ریز ردیابی نمیشوند.
۳I/ATLAS؛ نسبت ایزوتوپی غیرعادی و نشانههایی از منشأ در منظومهای کهنتر از خورشید
پژوهشگران با طیفسنج UVES در VLT نسبت ایزوتوپهای کربن و نیتروژن را در مولکولهای سیانید اطراف این دنبالهدار میانستارهای سنجیدند؛ نخستین اندازهگیری از این نوع برای دنبالهداری که بیرون از منظومه شمسی شکل گرفته است. مقادیر بهطور چشمگیری بالاتر از دنبالهدارهای منظومه شمسی بود و با شکلگیری در بخشهای بیرونی ستارهای کهن و فقیر از عناصر سنگین سازگار است. مطالعات JWST و ALMA نیز دوتریوم بالا را گزارش کردهاند.
میزان قطعیت: نتیجهگیری دربارهی منشأ تفسیری و احتمالی است، ادعای سن بیش از دو برابر خورشید به یک پیشچاپ جداگانه تکیه دارد و پژوهش تنها یک جرم را بررسی میکند.
کاوشگر تیانون-۲ به حدود ۲۰ کیلومتری سیارک ۲۰۱۶HO3 رسید
سازمان فضایی ملی چین در ۶ ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد کاوشگر تیانون-۲ پس از حدود ۴۰۰ روز و نزدیک به یک میلیارد کیلومتر پرواز به فاصله حدود ۲۰ کیلومتری سیارک ۲۰۱۶HO3 (کامواولِوا) رسیده و پژوهش علمی را آغاز کرده است. نخستین آشکارسازی سیارک ۶ ژوئن و رسیدن به فاصله ۲۰۰۰ کیلومتری ۱۹ ژوئن بوده است؛ هدف بعدی، بررسی دقیق شکل و ترکیب سطح برای آمادهسازی نمونهبرداری است.
میزان قطعیت: این اطلاعات از بیانیه رسمی چین است و نمونهبرداری و بازگشت نمونه هنوز انجام نشده و به موفقیت مراحل بعدی بستگی دارد.
طوفان ژئومغناطیسی قوی G3 پس از شعلهی X1.۱؛ شفق تا عرضهای جغرافیایی پایین
فوران CME مرتبط با شعلهی X1.۱ در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ از ناحیهی فعال AR ۴۴۷۹ در ۳ ژوئیه به زمین رسید و بامداد ۴ ژوئیه به سطح G3 (قوی) با شاخص Kp حدود ۷٫۳۳ رسید. سرعت باد خورشیدی تا نزدیک ۶۳۰ کیلومتر بر ثانیه بالا رفت و شفق در بیش از سی ایالت آمریکا و بخشهایی از کانادا و تاسمانی دیده شد. NOAA پیامدهای احتمالی را اصلاح ولتاژ شبکهی برق، اختلال گذرای ناوبری و HF و افزایش پسا در مدار پایین اعلام کرد.
میزان قطعیت: سطح G3 در مقیاس پنجدرجهای متوسطروبهبالا است و گزارشهای نهایی از خسارت جدی نشان نداد؛ جزئیات عددی از پوشش The Watchers با استناد به NOAA گرفته شده است.
آغاز رسمی پیمایش دهساله LSST در رصدخانه ورا سی. روبین
رصدخانه روبین در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ آغاز رسمی پیمایش دهساله «میراث فضا و زمان» را اعلام کرد. دوربین ۳۲۰۰ مگاپیکسلی آن تقریباً هر ۴۰ ثانیه تصویر میگیرد و هر شب حدود هزار تصویر و تا هفت میلیون هشدار تولید میکند. بنا بر بیانیه، در حدود شش هفته بیش از ۱۱ هزار سیارک جدید، از جمله ۳۳ جرم نزدیک به زمین، شناسایی شده است.
میزان قطعیت: این ارقام از بیانیه خود رصدخانه است و بخش بزرگی از یافتهها هنوز در مرحله تأیید مدار و بررسی مستقل قرار دارد.
Nature Astronomy: ادعای حیات در انسلادوس باید با خط پایه غیرزیستی سنجیده شود
مقالهای به رهبری پیتر هیگینز و با مشارکت باربارا شروود لولار که ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ در Nature Astronomy منتشر شد، چارچوبی کمّی برای سنجش زیستنشانهها در برابر فرایندهای غیرزیستی در اقیانوسهای زیرسطحی پیشنهاد میکند. نویسندگان با نمونهی انسلادوس نشان میدهند عدمقطعیتهای کنونی اجازه نمیدهد ایزوتوپهای متان و دیاکسید کربن بهتنهایی وجود زیستکره را اثبات کنند.
میزان قطعیت: این مقاله شواهد حیات ارائه نمیکند و سناریوی آن فرضی و وابسته به اندازهگیریهای آینده است؛ خلاصه حاضر بر چکیده تکیه دارد زیرا متن کامل در دسترس نبود.
نشت هوا در تونل PrK ایستگاه فضایی و پناهگیری موقت خدمه در کپسول Dragon
در هفتهی آغاز ژوئن ۲۰۲۶ روسکاسموس گزارش داد که نرخ نشت هوا در تونل انتقال PrK ماژول Zvezda به حدود دو پوند (حدود یک کیلوگرم) در روز رسیده و نقاط مشکوک تازهای یافته است. ناسا برای دورهی تعمیر سازهای، پنج خدمهی آمریکایی را به «پناهگاه ایمن» در Dragon فرستاد. همان روز روسکاسموس تعمیر سازهای را متوقف کرد و برای اندازهگیری و بازبینی درزگیرها زمان گرفت؛ ناسا این تصمیم را قاطعانه تأیید کرد و خدمه به فعالیت عادی بازگشتند.
میزان قطعیت: ترکهای PrK از ۲۰۱۹ شناختهشدهاند و علت ریشهای هنوز مشخص نیست؛ ناسا زمانبندی نهایی تعمیر را اعلام نکرده و خدمه در هیچ مرحله تخلیه نشدند.
بادهای شگفتانگیز در هفت مشتری داغ؛ قویترین نشانهها از میدان مغناطیسی در سیارات فراخورشیدی
با ابزار ESPRESSO در VLT و طیفسنجی مشابه در Gemini North، سرعت باد در هفت غول گازی بسیار داغ میان حدود ۷۲۰۰ تا بیش از ۲۵ هزار کیلومتر در ساعت اندازهگیری شد، در حالی که تندترین بادهای مشتری حدود ۱۵۰۰ کیلومتر در ساعت است. سیارات داغتر بادهای کندتری داشتند و بهترین توضیح تیم، میدان مغناطیسی سراسری است که ذرات باردار را کند میکند.
میزان قطعیت: شدت میدانها از دادههای باد استنباط شده و مستقیماً اندازهگیری نشده است؛ مقاله هنوز در مرحلهی انتشار در Nature Astronomy بوده و تفسیر ممکن است تغییر کند.